ریزش مو و امراض جلد سر؛ علت، علایم و تداوی
موها رول بسیار مهمی در زیبایی فرد دارند. علاوه بر زیبایی، موها در محافظت سر از ضربات میخانیکی،
محافظت جلد راس از شعاع زیانبار التراویولیت آفتاب، و همچنان در برابر گرمی و سردی نقش مهم بازی میکنند.
امراض گوناگونی میتواند مو و جلد سر را مصاب سازد. ریزش مو، امراض جلدی جلد راس، امراض انتانی،
فنگسی، پرازیتی و حتی ویروسی میتوانند جلد سر و مو را مصاب نمایند. این مشکلات علاوه بر اعراضی مانند
خارش سر، سبوسک، التهاب و درد، در بعضی حالات میتوانند سبب از دست دادن موها نیز گردند.
ریزش مو همیشه نشانه یک مرض خطرناک نیست، اما وقتی ریزش مو بیشتر از حد نارمل شود، حجم مو کاهش یابد،
داغ یا ساحه فاقد مو ایجاد گردد، یا همراه با خارش و التهاب جلد سر باشد، باید توسط متخصص جلدی بررسی شود.
ریزش مو چیست؟
یکی از امراض بسیار شایع مو، ریزش مو میباشد. به روی نارمل روزانه در حدود
۵۰ الی ۱۰۰ تار مو میریزد. علت این ریزش طبیعی داخل شدن پیاز مو به مرحله استراحت یا
Telogen است که تقریباً سه ماه طول میکشد. بعد از آن پیاز مو دوباره فعال شده و موی جدید تولید میکند.
به همین علت، ریزش طبیعی مو معمولاً سبب کاهش حجم مو نمیگردد. اما در یک تعداد حالات، ریزش مو بیشتر از حد نارمل
شده و باعث کم پشت شدن مو، کاهش حجم مو، عقب رفتن خط رویش مو یا ایجاد ساحات فاقد مو میگردد.
کدام حالات سبب ریزش مو میگردد؟
۱. ارثیت و ریزش موی هورمونی
ریزش موی ارثی هورمونی یکی از شایعترین انواع ریزش مو میباشد. این حالت سبب کاهش مو از طرف
پیشانی یا Frontal و قسمت فرق سر یا Vertex میگردد و نزد مردان میتواند
این دو ساحه را کاملاً فاقد مو سازد.
نزد خانم ها نیز این شکل ریزش مو دیده شده میتواند، اما خط رویش مو معمولاً حفظ میگردد و موهای پیشرو کاملاً
از بین نمیروند. در خانم ها معمولاً موها در قسمت بالای سر باریک، ضعیف و کم پشت میشوند.
این شکل ریزش مو قابل کنترل است. دواهایی مانند مینوکسیدیل و فیناستراید
میتوانند از ریزش بیشتر مو جلوگیری کنند و تا حدودی رشد مو را بهتر سازند. اما این دواها باید با مشوره متخصص
جلدی استفاده شوند و برای حفظ نتیجه، معمولاً نیاز به استفاده دوامدار دارند.
۲. امراض داخلی
امراض تب دار شدید میتوانند سبب ریزش موی موقتی شوند. این نوع ریزش مو معمولاً حدود سه ماه بعد از مریضی ظاهر
میگردد و در اکثر حالات موقتی است. با بهتر شدن وضعیت عمومی بدن، ریزش مو قطع شده و موها دوباره رشد میکنند.
۳. امراض هورمونی
امراض غده تایراید، چه کم کاری تایراید و چه فرط فعالیت تایراید، میتوانند سبب ریزش مو شوند. همچنان
ریزش مو سه ماه بعد از وضع حمل، مرض کیست های متعدد تخمدان یا
Polycystic Ovary Disease، و بعضی تشوشات هورمونی دیگر میتوانند در ریزش مو نقش داشته باشند.
۴. دواها
یک تعداد دواها نیز میتوانند سبب ریزش مو گردند؛ مانند دواهای پایین آورنده چربی خون، بعضی دواهای فرط فشار خون
مانند Beta Blockers، دواهای هورمونی مانند اندروجن ها، و بعضی دواهای ضد حاملگی.
۵. حالات روانی و فشار عصبی
حالات روانی مانند غم و اندوه شدید، از دست دادن اقارب، ورشکستگی اقتصادی، طلاق، تشویش شدید و استرس دوامدار
میتوانند باعث افزایش ریزش مو شوند. این نوع ریزش مو در بسیاری حالات قابل برگشت است، اما نیاز به بررسی علت دارد.
۶. سوء تغذی و کمبود مواد ضروری
فقر غذایی، عدم مراعات رژیم متوازن، رژیم های شدید کاهش وزن، بیماری های بی اشتهایی عصبی، ترس از چاقی، فقر و
تنگدستی میتوانند در ریزش مو نقش داشته باشند. همچنان فقر آهن نزد خانم های حامله و شیرده
حتی قبل از بروز کمخونی میتواند سبب ریزش مو گردد.
بیوتین، ویتامین های گروپ B، ویتامین های A و E، و منرال هایی مانند جست و سلنیوم در سلامت و رشد موها رول
مهم دارند. کمبود این مواد میتواند باعث ضعیف شدن مو، شکنندگی مو و ریزش مو گردد.
۷. امراض اوتوایمیون
امراض اوتوایمیون مانند Alopecia Areata یا ریزش موی ساحوی، و امراض سیستمیک مانند
Systemic Lupus Erythematosus میتوانند سبب ریزش مو گردند. این حالات نیاز به تشخیص دقیق
و تداوی تخصصی دارند.
۸. امراض جلدی جلد سر
امراض جلدی مانند Lichen Planus، DLE، Pseudopelade،
Folliculitis Decalvans و بعضی امراض التهابی دیگر میتوانند سبب ریزش مو شوند. در بعضی حالات،
این امراض باعث ریزش موی ندبوی یا دایمی میگردند؛ بنابراین تشخیص زودهنگام اهمیت زیاد دارد.
امراض انتانی جلد سر
امراض انتانی جلد سر، شامل امراض باکتریایی و فنگسی، میتوانند باعث خارش، درد، دانه های چرکی، التهاب و حتی ریزش
موی موقتی یا دایمی گردند.
امراض باکتریایی جلد سر
امراض باکتریایی مانند Folliculitis و Furunculosis میتوانند جلد سر را مصاب
سازند. این امراض با بوجود آمدن پپول، نودول و پستول های دردناک همراه میباشند.
عامل آن در اکثر حالات استافیلوکوک طلایی و در بعضی حالات استرپتوکوک ها میباشد. این حالات
معمولاً با آنتی بیوتیک هایی مانند Cloxacillin، Cephalexin و
Erythromycin تحت نظر داکتر تداوی میگردند.
امراض فنگسی جلد سر یا Tinea Capitis
تینیا کپیتیس یا فنگس جلد سر یکی از امراض مهم جلد راس است که بیشتر نزد اطفال دیده میشود،
اما در بزرگسالان نیز ممکن است ایجاد گردد. این مرض میتواند سبب خارش، جلده ریزی، شکنندگی مو و ساحات فاقد مو شود.
اشکال فنگس جلد سر
-
Gray Patch یا شکل خاکستری:
به شکل یک ساحه بدون مو و پوشیده از تفلسات خاکستری رنگ دیده میشود. -
Black Dots یا نقاط سیاه:
به شکل یک ساحه فاقد مو با نقاط سیاه رنگ دیده میشود که به علت قطع شدن موها در سطح جلد ایجاد میگردد.
در این شکل مرض، تفلسات معمولاً زیاد میباشد. -
Kerion یا کریون:
شکل شدید تینیا کپیتیس است و با تورم خمیری، دردناک و گاهی ترشح قیحی جلد سر همراه میباشد.
کریون اگر به موقع تداوی نشود، میتواند سبب ندبه دایمی و ریزش موی ندبوی گردد. به همین دلیل، هر نوع تورم
دردناک، ترشح دار یا ساحه فاقد مو در جلد سر باید جدی گرفته شود و توسط متخصص جلدی بررسی گردد.
تداوی کریون و فنگس جلد سر
کریون معمولاً با دواهای ضد فنگسی تداوی میگردد و تداوی آن حدود شش هفته یا بیشتر طول کشیده میتواند.
در تداوی آن از دواهایی مانند Griseofulvin، Fluconazole و
Terbinafine استفاده میشود. همچنان شامپوهای ضد فنگس میتوانند هفته سه بار استفاده شوند تا از
سرایت مرض جلوگیری گردد.
شبش سر یا Pediculosis
شبش سر میتواند جلد سر را مصاب ساخته و سبب خارش شدید گردد. عدم حفظ الصحه مناسب، فامیل های
متکاثف، استفاده مشترک از شانه، کلاه یا وسایل شخصی و بعضی حالات روانی میتوانند در انتشار آن رول داشته باشند.
شبش سر قابل تداوی است، اما برای جلوگیری از برگشت دوباره، باید تمام اعضای فامیل بررسی شوند، لباس ها و بسترها
شسته شوند و وسایل شخصی مانند شانه و کلاه به روی مشترک استفاده نگردد.
امراض جلدی راس؛ سبوسک، خارش و التهاب سر
امراض جلدی مانند سیبوریک درماتیت و پسوریازیس جلد سر میتوانند سبب خارش،
سبوسک، سرخی و التهاب جلد سر گردند. این حالات ممکن است مزمن باشند و با دوره های بهتر شدن و شدید شدن همراه باشند.
در چنین حالات، استفاده خودسرانه از شامپوها یا دواهای نامناسب ممکن است مشکل را بدتر سازد. تشخیص دقیق توسط
متخصص جلدی کمک میکند تا تداوی مناسب انتخاب گردد.
چه وقت باید به متخصص جلدی مراجعه کرد؟
- ریزش مو بیشتر از حد نارمل باشد و باعث کم پشت شدن مو شود.
- ساحات گرد یا نامنظم فاقد مو در سر، ریش یا ابرو ایجاد گردد.
- ریزش مو همراه با خارش، درد، التهاب، زخم یا ترشح جلد سر باشد.
- سبوسک شدید و دوامدار وجود داشته باشد.
- موها شکننده، ضعیف یا ناگهانی کم پشت شوند.
- بعد از وضع حمل، مرض شدید، رژیم غذایی سخت یا مصرف دواها ریزش مو آغاز گردد.
- در فامیل سابقه ریزش موی شدید موجود باشد.
خلاصه
ریزش مو و امراض جلد سر از مشکلات شایع جلدی اند که میتوانند به علت ارثیت، تشوشات هورمونی، امراض داخلی،
سوء تغذی، دواها، فشار روانی، امراض اوتوایمیون، انتانات باکتریایی، فنگسی و پرازیتی ایجاد گردند.
تشخیص دقیق علت ریزش مو بسیار مهم است، زیرا تداوی هر نوع ریزش مو متفاوت میباشد. مراجعه به متخصص جلدی میتواند
از پیشرفت ریزش مو، ایجاد ندبه دایمی و مشکلات زیبایی جلوگیری کند.
ریزش مو، علت ریزش مو، تداوی ریزش مو، تداوی ریزش مو در کابل، ریزش موی ارثی،
ریزش مو هورمونی، مینوکسیدیل، فیناستراید، کم پشت شدن مو، امراض جلد سر، خارش سر،
سبوسک سر، فنگس جلد سر، تینیا کپیتیس، Tinea Capitis، کریون، شبش سر، Pediculosis،
آلوپیشیا آریاتا، ریزش موی ساحوی، پسوریازیس جلد سر، سیبوریک درماتیت، متخصص جلدی در کابل،
داکتر عارف عابد، کلینیک جلدی کابل.