جوانی دانه یا آکنه؛ علتها، علایم، باورهای غلط و راههای تداوی
جوانی دانه یا آکنه یکی از شایعترین امراض جلدی است که بیشتر در سنین جوانی دیده میشود. این مرض میتواند به شکل دانههای سرسفید، سرسیاه، بخارهای سرخ، دانههای چرکی و در حالات شدید به شکل دانههای بزرگ و دردناک ظاهر گردد.
جوانی دانه چیست؟
آکنه مرضی است که معمولاً در روی، پیشانی، چانه، سینه، پشت و شانهها دیده میشود. این مرض بیشتر نزد اشخاصی پیدا میشود که جلد چرب دارند، اما افراد دارای جلد خشک یا مختلط نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.
جوانی دانه تنها یک مشکل زیبایی نیست؛ اگر درست و بهموقع تداوی نشود، میتواند باعث لکههای قهوهای، سوراخهای جلد، ندبات فرورفته، ندبات برجسته و حتی بدشکلی دایمی جلد گردد.
جوانی دانه بیشتر در کدام سن دیده میشود؟
سن شایع آکنه
جوانی دانه بیشتر در سنین ۱۴ تا ۲۵ سالگی دیده میشود، اما ممکن است بعد از این سن نیز ادامه پیدا کند. بعضی خانمها و آقایان در سنین بالاتر نیز به آکنه بزرگسالی مبتلا میشوند که نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
جوانی دانه چگونه به وجود میآید؟
بسته شدن دهنه غده چربی
در ابتدا دهنه غدههای چربی جلد بسته میشود و چربی تولید شده نمیتواند بهروی طبیعی خارج گردد.
تجمع چربی داخل غده
وقتی چربی در داخل غده جمع شود، دانههای کوچک سرسفید یا سرسیاه در سطح جلد ظاهر میگردد.
رشد میکروبها
تجمع چربی محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکند و باعث التهاب، سرخی و بزرگ شدن دانهها میشود.
ایجاد دانههای چرکی
در مراحل پیشرفته، دانهها پر از چرک شده و ممکن است دردناک، بزرگ و التهابی گردند.
انواع دانههای آکنه
دانههای سرسفید
زمانی ایجاد میشوند که دهنه غده چربی بسته شده و چربی در زیر جلد باقی بماند.
دانههای سرسیاه
زمانی دیده میشوند که دهنه غده چربی باز باشد و چربی داخل آن در تماس با هوا تیره گردد.
بخارهای سرخ
این دانهها نشاندهنده التهاب بوده و معمولاً سرخ، برجسته و گاهی دردناک میباشند.
دانههای چرکی
در این حالت دانهها بزرگتر شده و در داخل آن چرک یا قیح جمع میشود.
اگر جوانی دانه تداوی نشود چه میشود؟
خطر لکه و ندبه
فشار دادن، کندن یا تداوی نکردن دانههای شدید میتواند سبب ایجاد لکههای قهوهای، فرورفتگی جلد، برجستگیهای سخت و ندبات دایمی شود. در بعضی افراد، خصوصاً در دانههای بزرگ و شدید، ممکن است کیلویید یا گوشت اضافه نیز به وجود آید.
فکتورهایی که جوانی دانه را تشدید میکنند
تشویش و استرس
تشویشهای روحی و روانی میتواند شدت آکنه را بیشتر ساخته و دانهها را ملتهبتر کند.
چرب نمودن روی و مو
استفاده از روغنها و مواد چرب روی روی یا موی سر میتواند منافذ جلد را بند کرده و آکنه را تشدید کند.
مواد آرایشی جوانیدانهزا
بعضی مواد آرایشی باعث بسته شدن منافذ جلد میشوند. برای جلد مستعد آکنه باید از محصولات غیر کومیدونزا استفاده شود.
بعضی غذاها
نقش غذاها در آکنه نزد همه افراد یکسان نیست؛ اما اگر مریض متوجه شود غذای خاصی دانههایش را بدتر میسازد، بهتر است از آن پرهیز نماید.
جوانی دانه از دیدگاه عوام؛ باورهای غلط و حقیقت علمی
آیا جوانی دانه بعد از عروسی از بین میرود؟
نخیر. عروسی هیچ اثر مستقیم و علمی بر از بین رفتن جوانی دانه ندارد. دلیل این باور آن است که سن عروسی در بسیاری افراد با زمانی همزمان میشود که آکنه بهطور طبیعی رو به بهبودی میرود. بنابراین، بهتر شدن دانهها به عروسی ارتباط علمی ندارد.
آیا برای جوانی دانه تداوی مؤثر وجود ندارد؟
این باور نیز غلط است. جوانی دانه قابل تداوی است، اما تداوی آن معمولاً زمانبر میباشد. در بسیاری موارد، تداوی حداقل چند ماه ادامه پیدا میکند و در آکنههای شدید ممکن است مدت بیشتری نیاز باشد.
هدف اصلی تداوی آکنه چیست؟
هدف تداوی تنها کم کردن دانههای فعلی نیست؛ بلکه جلوگیری از لکههای جلدی، ندبات فرورفته، ندبات برجسته، کیلویید و بدشکلی دایمی روی نیز بسیار مهم است.
تداوی جوانی دانه چگونه انجام میشود؟
تداوی آکنه باید بر اساس شدت مرض، نوع جلد، سن مریض، موجودیت لکه یا ندبه، و عوامل تشدیدکننده انتخاب شود. در موارد خفیف ممکن است دواهای موضعی کافی باشد، اما در موارد متوسط و شدید، دواهای خوراکی یا تداویهای تخصصی جلدی نیز ضرورت پیدا میکند.
تداوی خودسرانه، استفاده از کریمهای نامعلوم یا دواهای قوی بدون مشوره داکتر میتواند آکنه را بدتر ساخته و باعث عوارض جدی شود.
اگر جوانی دانه دارید، چه باید کرد؟
- روی تان را روزانه حداقل دو بار با آب ولرم و شوینده مناسب جلد چرب یا مستعد آکنه بشویید.
- از غذاهایی که خودتان متوجه شدهاید باعث تشدید دانههای تان میشود، پرهیز نمایید.
- کوشش کنید استرس و تشویش را کاهش دهید؛ زیرا فشار روانی میتواند آکنه را بدتر سازد.
- از ضدآفتاب مناسب جلد چرب و مستعد آکنه استفاده کنید.
- در روی دوامدار بودن دانهها، نزد متخصص جلدی مراجعه نمایید.
اگر آکنه دارید، چه نباید کرد؟
- روی و موی خود را با روغن یا مواد چرب نکنید.
- دانهها را فشار ندهید، نکنید و دستکاری نکنید.
- از مواد آرایشی چرب و جوانیدانهزا استفاده ننمایید.
- بدون مشوره داکتر از دواهای خوراکی یا کریمهای قوی استفاده نکنید.
- در جریان تداوی، مواجه شدن مستقیم و طولانی با آفتاب را به حداقل برسانید.
چه وقت باید به داکتر جلدی مراجعه کنیم؟
اگر دانههای شما دردناک، چرکی، بزرگ، تکرارشونده یا همراه با لکه و ندبه است، باید توسط داکتر متخصص جلدی معاینه شوید. همچنان اگر دانهها در سینه و پشت زیاد باشد یا بعد از استفاده دواهای خودسرانه بدتر شده باشد، مراجعه به داکتر ضروری است.
جوانی دانه، آکنه، تداوی جوانی دانه، علت آکنه، بخار روی، دانه سرسیاه، دانه سرسفید، دانه چرکی روی، لکه بعد از آکنه، ندبه آکنه، جلد چرب، تداوی آکنه در کابل، داکتر جلدی در کابل، شفاخانه جلدی آروین