مواد آرایشی؛ زیبایی موقتی یا خطر برای سلامت جلد؟
مواد آرایشی و بهداشتی برای پاکسازی، زیبایی، جذابیت، شفافیت و مراقبت از جلد، مو و ناخن استفاده میشوند. اما اگر این مواد بیکیفیت، تقلبی، نامناسب یا به شکل نادرست استفاده شوند، میتوانند سبب حساسیت جلدی، جوانی دانه، لکههای روی، خشکی، سرخی و حتی آسیبهای جدیتر شوند.
مواد آرایشی چیست؟
مواد آرایشی عبارت از محصولاتی اند که بالای جلد مالش داده میشوند، اسپری میگردند یا به نحوی از انحا روی جلد، مو یا ناخن تطبیق میشوند تا باعث پاکی، زیبایی، خوشبویی، شفافیت یا بهتر شدن ظاهر شوند.
با وجود استفاده وسیع از مواد آرایشی، باید دانست که همه محصولات آرایشی برای همه افراد مناسب نیستند. نوع جلد، کیفیت محصول، ترکیبات داخل آن، تاریخ مصرف و طریقه استفاده، همه در سلامت جلد نقش مهم دارند.
مشکلات مهم مواد آرایشی در بازار
۱. کیفیت نامعلوم و موجودیت مواد تقلبی
یکی از مهمترین مشکلات در استفاده از مواد آرایشی، کیفیت آنها است. در بازار، هزاران نوع کریم، پودر، لوشن، رنگ مو، ضدآفتاب و مواد روشن کننده از کمپنیهای مختلف موجود است؛ اما همیشه معلوم نیست که کدام محصول اصلی، معیاری و قابل اعتماد است.
بازار مواد آرایشی بیکیفیت
در افغانستان، بهدلیل نبود بررسی و کنترول دقیق در هنگام وارد شدن و فروش مواد آرایشی، تعداد زیادی از محصولات بیکیفیت، تقلبی و غیرمعیاری در بازار موجود میباشد. استفاده از چنین مواد میتواند برای جلد بسیار زیانآور باشد.
۲. برچسبها و تبلیغات غیرواقعی
بعضی محصولات آرایشی با شعارهایی مانند «پاک شدن لکه در هفت روز»، «از بین رفتن چملکی در پنج روز» یا «سفید شدن کامل روی» تبلیغ میشوند. این ادعاها معمولاً پایه علمی ندارند و میتوانند باعث استفاده نادرست و خودسرانه از کریمها گردند.
۳. ترکیبات نامعلوم در مواد آرایشی
بسیاری از برچسبها معرفیکننده واقعی محتویات مواد آرایشی نیستند. بعضی محصولات ممکن است دارای اسیدهای قوی، مواد روشن کننده غیرمجاز، عطرهای حساسیتزا یا حتی مواد سمی باشند که برای جلد و صحت عمومی خطرناک است.
۴. محصولات به نام گیاهی
بعضی مواد آرایشی به نام «گیاهی» یا «طبیعی» در بازار عرضه میشوند، اما در حقیقت ممکن است کاملاً گیاهی نباشند. طبیعی بودن یک محصول همیشه به معنی بیضرر بودن آن نیست.
عوارض جانبی مواد آرایشی
حساسیت جلدی
مواد آرایشی میتوانند باعث سرخی، خارش، سوزش، جلدک شدن و التهاب جلد شوند.
تشدید جوانی دانه
مواد چرب و کومیدونزا میتوانند منافذ جلد را بسته کرده و سبب افزایش آکنه شوند.
لکههای جلدی
بعضی مواد آرایشی، خصوصاً در تماس با آفتاب، میتوانند باعث تیرگی و لکههای قهوهای شوند.
خشکی و تخریش جلد
استفاده زیاد از مواد قوی یا نامناسب میتواند چربی طبیعی جلد را از بین ببرد.
مواد سمی در بعضی محصولات آرایشی
در بعضی محصولات بیکیفیت ممکن است مواد مضری مانند سرب، سیماب یا ترکیبات غیرمجاز موجود باشد. این مواد نه تنها باعث مشکلات جلدی میشوند، بلکه میتوانند بر صحت عمومی بدن نیز تأثیر منفی بگذارند.
حساسیت جلدی به مواد آرایشی
حساسیت به مواد آرایشی یکی از مشکلات مهم جلدی است. اگرچه این حالت نزد همه افراد رخ نمیدهد، اما در بعضی اشخاص میتواند باعث خارش شدید، سرخی، سوزش، جلدک شدن، التهاب و حتی لکههای بعد از التهاب شود.
درماتیت تماسی تخریشی
زمانی ایجاد میشود که ماده آرایشی مستقیماً جلد را تحریک کرده و باعث سرخی، سوزش و خشکی گردد.
درماتیت تماسی الرژیک
زمانی رخ میدهد که سیستم دفاعی بدن در برابر یکی از ترکیبات محصول واکنش حساسیتی نشان دهد.
کدام مواد آرایشی بیشتر حساسیت میدهند؟
رنگ مو، ضدآفتابها، مواد روشن کننده، کریمهای جوان کننده، عطرها و بعضی مواد آرایشی چشم و لب میتوانند در افراد حساس باعث واکنش جلدی شوند.
تست ساده قبل از استفاده از کریم جدید
اگر میخواهید از یک ماده آرایشی جدید استفاده کنید، بهتر است مقدار کمی از آن را به اندازه یک سکه در قسمت بالایی بازو تطبیق نمایید و حداقل سه روز منتظر بمانید. اگر سرخی، خارش، سوزش یا التهاب ایجاد نشد، احتمالاً استفاده آن روی روی مصوونتر است.
حساسیت به آفتاب بعد از استفاده از مواد آرایشی
Photosensitization چیست؟
بعضی مواد آرایشی میتوانند جلد را در برابر شعاع آفتاب حساستر سازند. در این حالت، بعد از استفاده از محصول و مواجه شدن با آفتاب، جلد دچار سرخی، سوزش، خارش، التهاب و بعداً لکههای تیره میشود.
نقش عطر در حساسیت به آفتاب
بعضی عطرها دارای ترکیباتی مانند فوروکومارینها میباشند که در تماس با آفتاب میتوانند حساسیت و لکههای جلدی ایجاد کنند. به همین دلیل بهتر است عطر و مواد خوشبوکننده مستقیم روی روی، گردن و دستهایی که در معرض آفتاب قرار دارند استفاده نشود.
محصولاتی که دارای برچسب Fragrance Free هستند، معمولاً فاقد عطر میباشند و برای افراد دارای جلد حساس انتخاب مناسبتری محسوب میشوند.
مواد آرایشی و تشدید جوانی دانه
یکی از عوارض شایع مواد آرایشی، تشدید جوانی دانه یا آکنه است. محصولات چرب، سنگین و نامناسب میتوانند منافذ جلد را بسته کرده و باعث دانههای سرسیاه، سرسفید و بخارهای التهابی شوند.
Non-Comedogenic یعنی چه؟
اگر روی یک محصول نوشته شده باشد Non-Comedogenic، به این معنی است که احتمال بند کردن منافذ جلد و ایجاد آکنه توسط آن کمتر است. افرادی که جلد چرب یا مستعد جوانی دانه دارند، بهتر است از این نوع محصولات استفاده کنند.
نکات مهم هنگام استفاده از مواد آرایشی
- همیشه قبل از استعمال مواد آرایشی، دستهای تان را بشویید.
- درب قطی یا بوتل مواد آرایشی را بعد از هر بار استفاده بسته نگهدارید.
- از مواد آرایشی دیگران استفاده نکنید و اجازه ندهید دیگران از مواد آرایشی شما استفاده نمایند.
- از یک محصول آرایشی برای مدت بسیار طولانی استفاده نکنید، خصوصاً اگر رنگ، بو یا قوام آن تغییر کرده باشد.
- قبل از خواب، مواد آرایشی را حتماً از روی جلد پاک کنید.
- اگر روی روی تان سرخی، خارش، بخار، زخم یا تخریش موجود است، از مواد آرایشی استفاده نکنید.
- مواد آرایشی را دور از شعاع مستقیم آفتاب و در جای خشک و مناسب نگهداری نمایید.
- محصولات آرایشی چشم مانند مسکارا و خط چشم را با دیگران شریک نسازید؛ زیرا خطر انتقال میکروب بیشتر میشود.
- اگر بعد از استفاده از یک محصول، خارش، سوزش، سرخی یا دانه پیدا شد، استفاده آن را قطع کنید.
چه وقت باید به داکتر جلدی مراجعه کنیم؟
اگر بعد از استفاده از مواد آرایشی دچار سرخی شدید، خارش، سوزش، تورم روی، جلدک شدن، دانههای چرکی، لکههای تیره یا تشدید جوانی دانه شدید، بهتر است توسط داکتر متخصص جلدی معاینه شوید. ادامه استفاده از محصول حساسیتزا میتواند مشکل را شدیدتر و تداوی را طولانیتر سازد.
مواد آرایشی، عوارض مواد آرایشی، حساسیت به مواد آرایشی، مواد آرایشی تقلبی، کریم روشن کننده، حساسیت جلدی، درماتیت تماسی، جوانی دانه و مواد آرایشی، Non-Comedogenic، Fragrance Free، مراقبت از جلد، داکتر جلدی در کابل، شفاخانه جلدی آروین