پوست‌ریزی یا گوشتک شدن جلد اطراف ناخن؛ علت‌ها، وقایه و تداوی
پوست‌ریزی، پوستک شدن یا به قول عام «گوشتک شدن» جلد اطراف ناخن یکی از مشکلات شایع جلدی است که به‌خصوص در فصل‌های خشک مانند خزان و زمستان در افغانستان بیشتر دیده می‌شود. این حالت معمولاً با خشکی جلد، تماس زیاد با آب و مواد شوینده، یا حساسیت‌های جلدی ارتباط دارد.
گوشتک شدن اطراف ناخن چیست؟
گوشتک شدن اطراف ناخن زمانی رخ می‌دهد که جلد نازک اطراف ناخن خشک، ترک‌دار یا جدا شده و به شکل پوستک‌های کوچک ظاهر شود. این پوستک‌ها گاهی بدون درد و خارش اند، اما در بعضی حالات می‌توانند با سوزش، خارش، کفیدگی، خونریزی و حتی عفونت همراه شوند.
بسیاری افراد این حالت را کمبود کلسیم یا آهن می‌دانند، اما در بیشتر موارد علت اصلی آن خشکی جلد، تماس زیاد با مواد شوینده یا حساسیت جلدی است.
علت‌های مهم گوشتک شدن اطراف ناخن
۱. تماس زیاد با آب و مواد شوینده
یکی از شایع‌ترین علت‌های پوستک شدن جلد اطراف ناخن، استفاده زیاد از آب، صابون، پودر لباس‌شویی، مایع ظرف‌شویی، وایتکس، شیشه‌پاک‌کن و سایر مواد کیمیاوی است. این مواد چربی طبیعی جلد را از بین برده و باعث خشکی، ترک و پوست‌ریزی اطراف ناخن می‌شوند.
۲. اکزیما یا حساسیت جلدی دست
در بعضی افراد، گوشتک شدن اطراف ناخن تنها یک خشکی ساده نیست، بلکه می‌تواند نشانه اکزیما یا حساسیت جلدی باشد. این حالت معمولاً به‌سبب تماس با مواد حساسیت‌زا یا مواد مخرش ایجاد شده و می‌تواند با خارش، سوزش، آب‌زدن، سرخی و کفیدگی جلد انگشتان همراه باشد.
۳. خشکی ارثی جلد
جلد بعضی افراد به‌صورت ارثی خشک است. حالاتی مانند Xerosis و Ichthyosis می‌توانند سبب خشکی دوام‌دار جلد شوند. در این افراد، پوستک شدن اطراف ناخن بیشتر و تکرارشونده‌تر دیده می‌شود.
۴. کم‌کاری غده تایراید یا جاغور
هایپوتایرویدیزم یا کم‌کاری غده جاغور می‌تواند باعث خشکی جلد، شکنندگی ناخن، ریزش مو، خستگی و افزایش وزن شود. خشکی جلد ناشی از کم‌کاری تایراید ممکن است شخص را مستعد پوستک شدن اطراف ناخن سازد.
آیا گوشتک شدن ناخن نشانه کمبود کلسیم یا آهن است؟
برخلاف باور عام، گوشتک شدن اطراف ناخن معمولاً علامت مستقیم کمبود کلسیم یا آهن نیست. البته برای داشتن جلد و ناخن سالم، تغذیه مناسب، مصرف میوه‌ها، سبزی‌ها، پروتین کافی و مواد معدنی ضروری اهمیت زیاد دارد.
راه‌های وقایه از پوستک شدن اطراف ناخن
استفاده از دستکش
هنگام ظرف‌شویی، لباس‌شویی، پاک‌کاری خانه و تماس با مواد شوینده، حتماً از دستکش محافظوی استفاده کنید.
مرطوب کننده بعد از شستن دست
بعد از هر بار شستن دست با صابون، از کریم مرطوب کننده استفاده کنید تا چربی و رطوبت طبیعی جلد حفظ شود.
کندن پوستک‌ها ممنوع
پوستک‌های اطراف ناخن را نکَنید؛ زیرا این کار می‌تواند باعث خونریزی، درد، زخم و داخل شدن میکروب‌ها شود.
استفاده از واسیلین
واسیلین با ایجاد یک لایه محافظ روی جلد، از تبخیر آب جلوگیری کرده و باعث نرم‌تر شدن جلد اطراف ناخن می‌شود.
تداوی گوشتک شدن اطراف ناخن
۱. مرطوب کننده را بیشتر استفاده کنید
زمانی که اطراف ناخن پوستک می‌شود، استفاده از کریم مرطوب کننده را افزایش دهید. بهتر است روزانه حداقل دو بار و ترجیحاً بعد از هر بار شستن دست‌ها، اطراف ناخن‌ها و جلد دست‌ها چرب و مرطوب گردد.
۲. از کریم‌های چرب و پوشاننده استفاده کنید
کریم‌هایی که چربی و خاصیت پوشاننده بیشتر دارند، مانند واسیلین، برای خشکی و پوستک شدن اطراف ناخن مفید اند. این مواد جلد را محافظت کرده و از خشک شدن بیشتر جلوگیری می‌کنند.
۳. پوستک‌ها را نکنید
کندن پوستک‌ها می‌تواند آسیب بیشتری به جلد اطراف ناخن وارد کند و سبب زخم، خونریزی و عفونت شود. بهتر است پوستک‌ها را نرم نگه دارید و در صورت ضرورت، با قیچی پاک و مناسب فقط قسمت اضافه آن را با احتیاط کوتاه کنید.
۴. اگر خارش و سوزش موجود باشد، احتمال اکزیمای دست مطرح است
در حالاتی که پوستک شدن اطراف ناخن همراه با خارش، سوزش، سرخی، کفیدگی یا درگیری سایر قسمت‌های دست باشد، ممکن است شخص مصاب Hand Dermatitis یا اکزیمای دست باشد. این حالت نیاز به تداوی منظم تحت نظر متخصص جلدی دارد.
نکته مهم درباره استفاده از بتامتازون
در واقعات خفیف اکزیمای دست، گاهی از پمادهای حاوی بتامتازون استفاده می‌شود، اما این دوا باید با احتیاط و برای مدت محدود استفاده گردد. وقتی پوستک‌ها بهتر شدند، باید دوا به‌صورت تدریجی قطع شده و با کریم مرطوب کننده تعویض شود.
بتامتازون برای استفاده روی دست و پا در اشخاص جوان مناسب‌تر است، اما نباید خودسرانه روی صورت، نواحی تناسلی و نزد اطفال استفاده گردد.
۵. ماسک عسل و مسکه برای نرمی جلد
مخلوط عسل و مسکه می‌تواند یک ماسک طبیعی برای مرطوب ساختن جلد خشک باشد. شما می‌توانید مقدار مساوی از عسل و مسکه را مخلوط نموده و هفته دو بار، برای مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه روی جلد خشک اطراف ناخن استفاده کنید.
چه وقت باید به داکتر جلدی مراجعه کنیم؟
اگر گوشتک شدن اطراف ناخن دوام‌دار باشد، با خارش، سوزش، سرخی، آب‌زدن، کفیدگی، درد، خونریزی یا عفونت همراه شود، بهتر است توسط داکتر متخصص جلدی معاینه شوید. در این حالت ممکن است مشکل شما اکزیمای دست، حساسیت تماسی یا یک مرض جلدی دیگر باشد که نیاز به تداوی دقیق دارد.
پوستک شدن اطراف ناخن، گوشتک شدن ناخن، پوست‌ریزی جلد اطراف ناخن، خشکی جلد دست، اکزیمای دست، حساسیت جلدی دست، تداوی گوشتک ناخن، علت پوستک شدن ناخن، واسیلین برای خشکی دست، داکتر جلدی در کابل، شفاخانه جلدی آروین
