نوووس کومیدونیکوس (Nevus Comedonicus) یا خال کومیدونی

نوووس کومیدونیکوس یو نادر انومالي دی چې په بڼه د ډلې کومدونونو لیدل کیږي. په حقیقت کې دا د فولیکول پراخ سوراخ یا د eccrine غدې دهانه ده چې د کراتین څخه ډکه وي. ممکنه وي چې انفرادي یا مادرزادي وي او یا هم په وروسته عمر کې رامنځته شي. تشخیصي فرق باید له ځواني دانې، مزمن پوستکي زیان (د لمر وړانګو له امله) یا ناروغۍ Favre-Racouchot سره واخیستل شي.

ارپټیو ویلوس ویښتو کیسټونه (Eruptive Vellus Hair Cysts)

دا په پوستکي همرنګ پاپولونه دي چې په مخ، سینه، غاړه، ران، کشاله، ګلګوټ او مټو کې لیدل کیږي. دا د نازک ویښتو فولیکولونو انومالي ده چې ممکنه ارثي وي. دا کیسټونه کیدای شي په خپل سر له منځه لاړ شي.

درملنه: ډېر وختونه ستونزمنه ده. د انفرادي کیسټونو تخلیه ممکن داغ یا اسکار جوړ کړي. رټینوایډونه او ۱۲٪ لکټیک اسید په ځینو ناروغانو کې ګټور ثابت شوي دي.

اسټیرويډي اکنه (Steroid Acne)

دا په سور رنګه چرکین پاپولو پوسټولونو (monomorphous papulopustules) بڼه ښکاري چې عموماً په تنه، لاسونو او پښو کې لیدل کیږي (په مخ کې لږ). دا د کورتیکواسټیرويډونو (موضعي یا سیسټمیک، انټراوینوس یا استنشاقي) له کارولو وروسته رامنځته کیږي. کله چې اسټیرويډ قطع شي، ناروغي معمولاً له منځه ځي او کیدای شي د ځواني دانې معمولي درملنو ته ځواب ورکړي.

د هالوجینټ هیدروکاربن ترکیباتو سره تماس (Chloracne)

د کلورډی آکسین او ډایبینزوفورانونو په څېر هالوجینټ اروماتیک هیدروکاربنونو سره تماس (استنشاق، بلع، مستقیم تماس یا ککړ خواړه) د کومدونونو او کیسټونو ډلې جوړوي چې ورته کلوراکنه (Chloracne) ویل کیږي. نور پوستکي بدلونونه شامل xerosis او د پوستکي رنګ بدلون دي. کیدای شي داخلي ارګانونو (عصبي، جګر، سترګې) ته هم اغېز وکړي. ځینې کلوراکنیجنونه سرطان زا هم دي.

درملنه ستونزمنه ده ځکه چې کلوراکنه حتی له تماس قطعولو وروسته هم کیدای شي کلونه پاتې شي. آیوډایډ، برومایډ او نور هالوجینونه هم د ځواني دانې په څېر دانې جوړولی شي (اکنیفورم) چې د برومایډ له امله یې شدت زیات وي.

د انټي بیوټیکونو او نورو درملو له امله اکنه

انټي بیوټیکونه (په ځانګړي ډول پنیسیلین او ماکرولایډونه لکه اریترومایسین) کیدای شي په ټول بدن کې چرکین دانې جوړې کړي. ناروغان معمولاً له تبه او لیوکوسایټوز سره راځي. نور درمل چې دا ناروغي رامنځته کولی شي: کوټریموکسازول، ډاکسی سایکلین، اوفلوکساسین، کلورامفینیکول، کورټیکوټروپین، نایسټاتین، آیزونیازید، آیټرا کونازول، هیدروکسي کلوروکین، ناپروکسین، امینپټین او لیتیم.

انفکشنونه (فولیکولیت)

ګرام منفي فولیکولیت په هغو ناروغانو کې چې د ځواني دانې یا روزاسې لپاره اوږد مهاله انټي بیوټیک اخلي، رامنځته کیږي (ډېر په نارینه وو کې).

درملنه: مناسب انټي بیوټیک + کله کله ایزوټریټینواین.

پیټیریسپورم (مالاسزیا) فولیکولیت

دا د مالاسزیا (پخوا Pityrosporum ovale) په وړاندې د بدن عکس العمل دی چې په تنه او پورتنیو غړو کې لیدل کیږي. برخلاف ځواني دانې، دا خارښ لري خو کومدونونه نه لري او د ضد فنګس درملنو ته ځواب ورکوي (نه انټي بیوټیکونو ته).

درملنه: موضعي یا سیسټمیک ضد فنګس درمل.

ایوسینوفیلیک پاسټولر فولیکولیت (EPF / ناروغۍ Ofuji)

دا د نا معلوم لامل ناروغي ده چې په مخ، تنه او غړو کې تکراري خارښ لرونکي سور او چرکین پاپولو پوسټولونه جوړوي. په نوي زېږیدلو ماشومانو او HIV ناروغانو کې هم لیدل کیږي. درملنه خورا متغیر ده: سټیریوډونه (موضعي/سیسټمیک)، خوراکي انټي بیوټیکونه، انډومیټاسین، ډاپسون، ایزوټریټینواین او PUVA فوتوتراپي.

نور میکروبي انفکشنونه

• دوهمه درجه سیفلیس: په مخ، تنه او غړو کې سور چرکین پاپولو پوسټولونه. تشخیص د بیوپسي، سرولوژیک ټیسټونو او ډارک فیلډ مایکروسکوپي سره کیږي.
• فنګسي انفکشنونه هم کیدای شي پاپول، نوډول او چرکین دانې جوړې کړي.

روزاسه (Rosacea)

روزاسه هم د ځواني دانې په څېر پاپولو پوسټولونه لري خو سربېره پرې، سوروالی، ټیلانجیکټیزیس (سورې وینې رګونه) او کیدای شي rhinophyma (پوزې غټېدل) هم ولري. په سپین پوستو او ښځو کې ډېره ده. سترګې هم اغېزمنې کیدی شي (بلفاریت، آیریټس وغیره). لاملونه: ګرم هوا، مصالحې خواړه، الکول، Demodex mite.

درملنه: موضعي انټي بیوټیکونه (میټرونیدازول)، رټینوایډونه، خوراکي ټیټراسایکلین او ضد لمر کریمونه.

پیریورال ډرماتایټ (Perioral Dermatitis)

ډېر په ځوانو سپین پوستو ښځو کې لیدل کیږي. چرکین پاپولو پوسټولونه په شاوخوا خوله، شاوخوا پوزه او سترګو شاوخوا. لاملونه: Demodex، موضعي سټیریوډونه، مرطوب کوونکي او حساس پوستکي.

درملنه: د موضعي سټیریوډ قطع + موضعي میټرونیدازول.