ترک کوچک گوشه لب گاهی هنگام غذاخوردن یا بازکردن دهن دوباره می‌سوزد و باز می‌شود. شاید آن را خشکی هوا بدانید یا برایش کریم تبخال بگیرید؛ اما هر ترک گوشه لب تبخال نیست. «التهاب گوشه لب» یا Angular cheilitis علت‌های مختلف دارد و انتخاب تداوی به شناخت همان علت بستگی دارد.
التهاب گوشه لب چه شکلی دارد؟
ترک دردناک، سرخی، رطوبت، ارچق یا خون‌ریزی خفیف می‌تواند در یک یا هر دو گوشه دهن دیده شود. بازکردن دهن معمولاً درد را بیشتر می‌کند. در جلد تیره، تغییر رنگ ممکن است به شکل روشنی یا تیرگی محل دیده شود، نه سرخی واضح. تشخیص تنها از روی رنگ یا عکس کافی نیست. [۱]
چرا گوشه لب ترک می‌خورد؟
جمع‌شدن آب دهن در چین گوشه لب، جلد را تحریک و آسیب‌پذیر می‌کند. دندان مصنوعی نامناسب، آب‌ریزش دهن هنگام خواب و خشکی جلد می‌توانند زمینه‌ساز باشند. گاهی فنگس یا باکتری نیز در ترک‌ها نقش پیدا می‌کند. پس ظاهر مشابه همیشه به معنای علت یکسان نیست. [۲]
آیا همیشه کمبود ویتامین است؟
نخیر. کمبود آهن یا بعضی ویتامین‌ها یکی از احتمال‌ها است، نه تشخیص قطعی هر ترک لب. دیابت، اکزیما و برخی دواهای خشک‌کننده لب نیز اهمیت دارند. اگر مشکل بارها تکرار می‌شود، به‌جای شروع خودسرانه مکمل، از داکتر بخواهید علت‌های مناسب وضعیت شما را بررسی کند. [۱]
فرق ترک گوشه لب با تبخال چیست؟
تبخال به ویروس هرپس سمپلکس ارتباط دارد و معمولاً با احساس گزگز یا سوزش و سپس آبله کوچک پُر از مایع همراه می‌شود. التهاب گوشه لب بیشتر با ترک در زاویه دهن شناخته می‌شود؛ با این حال، شکل ضایعات می‌تواند شبیه باشد و برای تفکیک، معاینه لازم است. [۳]
برای آشنایی با مشکل جداگانه تبخال، مطلب تبخال یا هرپس سمپلکس را بخوانید. این مقاله جای آن مطلب را نمی‌گیرد.
مراقبت ساده و مصون از جلد لب
- پس از شستن دست‌ها، مقدار کمی وازلین ساده و بدون عطر روی قسمت خارجی خشک و ترک‌خورده بمالید؛ در طول روز و پیش از خواب تجدید کنید.
- لب را با زبان تر نکنید. اگر عادت به این کار دارید، هنگام احساس خشکی از مرطوب‌کننده ملایم استفاده کنید.
- ارچق را نکنید و پوستک‌ها را نجوید؛ این کار التیام را عقب می‌اندازد.
- محصولی را که سوزش یا گزگز ایجاد می‌کند کنار بگذارید؛ سوزش علامه مؤثربودن محصول نیست.
برای خشکی لب، محصولات دارای عطر، منتول یا طعم‌های تحریک‌کننده مناسب نیستند. هنگام بیرون‌رفتن، بالم لب ملایم با SPF ۳۰ یا بیشتر کمک‌کننده است. [۴]
بالم لب را با دیگران شریک نسازید، آب کافی بنوشید و در هوای سرد و باد از لب‌ها محافظت کنید. [۳]
چه وقت به داکتر مراجعه کنیم؟
اگر لب گرم، دردناک و متورم شده، برای بررسی عفونت مراجعه کنید. [۳] اگر ترک‌ها با مراقبت بهبود نمی‌یابند، مکرر عود می‌کنند یا ظاهر غیرمعمول دارند، ارزیابی داکتر جلد ضروری است. داکتر ممکن است سابقه صحی و دواها را مرور کند و در صورت نیاز نمونه محل یا آزمایش خون بخواهد. همه مریضان به همه آزمایش‌ها نیاز ندارند. [۲]
تداوی چگونه انتخاب می‌شود؟
اگر فنگس یا باکتری نقش داشته باشد، داکتر ممکن است دوای مناسب همان عامل را تجویز کند. گاهی اصلاح دندان مصنوعی، رسیدگی به تغذیه یا محافظت از جلد بخش اصلی برنامه است. کریم ضدویروس، ضد‌فنگس و انتی‌بیوتیک جای یکدیگر را نمی‌گیرند. انتخاب و مدت استعمال کریم کورتونی نیز باید با رهنمایی داکتر باشد. [۲]
پرسش‌های رایج
آیا التهاب گوشه لب ساری است؟
خود این التهاب معمولاً ساری نیست؛ اما تبخال و بعضی عفونت‌های مشابه متفاوت‌اند. تا روشن‌شدن علت، وسایل شخصی لب را شریک نسازید. [۲] [۳]
چرا با وازلین بهتر می‌شود و دوباره برمی‌گردد؟
محافظت سطح جلد ممکن است کمک کند، ولی عامل زمینه‌ای، مانند جمع‌شدن آب دهن یا دندان مصنوعی نامناسب، باقی بماند. عود مکرر دلیل بررسی علت است، نه صرفاً امتحان‌کردن کریم قوی‌تر. [۱]
آیا بالم لب سوزاننده را ادامه بدهم؟
نخیر؛ اگر محصول لب را تحریک می‌کند، استعمال آن را متوقف کنید و نوع ساده و بدون عطر را انتخاب نمایید. [۴]
جمع‌بندی
برای ترک گوشه لب، نخست تحریک را کم کنید و از جلد محافظت نمایید. اگر مشکل دوامدار یا تکراری است، زمان شروع، محصولات مصرفی و فهرست دواهای خود را برای مشوره با داکتر عابد آماده کنید. این مطلب آموزشی است؛ تشخیص و تداوی باید با معاینه متناسب با وضعیت هر مریض انتخاب شود.
منابع
- DermNet — Angular cheilitis
- Cleveland Clinic — Angular Cheilitis
- NHS — Sore or dry lips؛ بازبینی ۱۳ فبروری ۲۰۲۵.
- AAD — Tips for healing dry, chapped lips
تاریخ مراجعه به منابع: ۱۷ اکتوبر ۲۰۲۶.