اسکبیس یا خارش شبانه چیست؟ اسکبیس
متخصص جلد، مو و زیبایی • شفاخانه جلدی زیبایی آروین
اسکبیس یک مرض پارازیتی معمول جلدی است که توسط Sarcoptes scabies بوجود میآید. سرایت از یک شخص به شخص دیگر معمولا توسط تماس مستقیم جلد روی میگیرد. حالاتی که سبب تماس جلد میگردد مانند تماس والدین با اطفال، تماس جنسی، زندگی در مکانهای پرجمعیت و مکانهای عمومی وقوعات مرض را بیشتر میسازد.
اگرچه اسکبیس سبب انتقال امراض ساری نمیگردد اما خارش شدید سبب تخریش جلد شده و این عامل خطر ابتلا به امراض باکتریایی ثانوی جلدی میباشد.
در حدود ۳۰۰ میلیون نفر در دنیا مصاب اسکبیس بوده و سالانه یکی از مشکلات عمده صحت عامه را تشکیل میدهد.
پتوجنیزس
Sarcoptes scabies یک پارازیت مطلق انسانها بوده و تمام سیکل حیاتی ۳۰ روزه خود را در اپیدرم طی مینماید. در اپیدرم القاح جنس مونث روی گرفته که جنس مونث در طبقه اپیدرم نفوذ نموده و تونلهای کوچکی را میسازد که بنام burrow یاد میگردد. در burrow جنس مونث در حدود ۶۰ تا ۹۰ عدد تخم گذاری نموده و باروها دارای تخم اسکبیس و مواد غایطه (scybala) میباشد. تخمها به لاروا و بعداً به nymphs تبدیل و بالاخره به مایت بالغ اسکبیس تحول مییابد.
اعراض اسکبیس از سبب فرط حساسیت در مقابل خود مایت و محصولات آن ایجاد میگردد. دوره تاریخ مرض در انتان اولیه (از زمان تهاجم تا ایجاد اعراض) از چند روز تا ماهها (دو تا شش هفته) متفاوت است ولی انتانات بعدی میتواند طی دو تا سه روز سبب ایجاد اعراض گردد.
لوحه کلینیکی
تاریخچه
خارش شدید شکایت اصلی مریضان کاهل است. اطفال که نمیتوانند بروی کلامی از خارش شکایت کنند، اسکبیس میتواند سبب مختل شدن خواب و خوراکشان گردد. کاهلان از تشدید خارش در شب هنگام شاکی بوده و نزد سایر اعضای فامیل و دوستانی که با شخص مصاب در تماس اند اعراض مشابه ایجاد میگردد.
معاینه فزیکی
مریضان مصاب اسکبیس با موجودیت اکسکوریشن و درماتیت پپولر مراجعه مینمایند. یافتههای کلینیکی معمول عبارتند از: پپول، وزیکول، پستول و نودول که معمولاً در جذع، بازوها، ساعد، دستها، بین انگشتان و نواحی تناسلی دیده میشوند.
در اطفال میتواند کف دست و پا، عنق و روی نیز مصاب گردد. بوروها خطوط موجی یا S مانند کوتاه میباشند.
Nodular Scabies
این شکل اسکبیس بروی وصفی با موجودیت چند عدد پپولهای خارشدار در نواحی ابطی، الیوی و Glance penis مشخص میشود.
تظاهرات غیر معمول اسکبیس
- Bullous Scabies: بولها معمولاً در کف دست و پای نوزادان مصاب اسکبیس دیده شده و نزد اشخاص مسن نیز بروی وسیع دیده میشود.
- Crusted Scabies (اسکبیس نارویژی): موجودیت ارچقهای ضخیم و پلکهای تفلسی بدون خارش. نزد اشخاصی که نقص سیستم معافیتی دارند، از استروئیدها به مدت طولانی استفاده میکنند یا به خود رسیدگی نمیکنند دیده میشود. در این شکل هزاران مایت وجود دارد.
تشخیص
تشخیص اسکبیس با تظاهرات کلینیکی وصفی (پپولها، وزیکولها و بوروهای شدیداً خارشدار در مصافه بین انگشتان، قدام آرنج، تحت ثانیه و نواحی تناسلی) روی میگیرد.
معاینات لابراتواری
نمونهبرداری با scrapping یا روش لوکو پلاستر + درماتوسکوپ بهترین روش تشخیص است.
تشخیص تفریقی
اسکبیس باید از اتوپیک درماتیت، شبش بدن و عانه، insect bite reaction، dermatitis herpetiformis و سایر امراض خارشدار تفریق گردد.
تداوی
توصیه دواهای ضد اسکبیس ضروری است.
- ۵٪ Permethrin: موثرترین دوا. باید هنگام خواب به تمام بدن از عنق الی کف پا (مشمول زیر ناخنها) تطبیق شود. بعد از ۸-۱۴ ساعت حمام شود.
- Ivermectin (فمی): دو دور لازم است. در اسکبیس crusted نیاز به ۳-۷ دوز طی ۱-۴ هفته همراه با پرمترین هر دو تا سه روز دارد.
لباس و بستر مریض باید در آب داغ شسته شده یا به مدت ۷۲ ساعت در کیسه پلاستیکی گذاشته شود.
خارش بعد از تداوی ممکن است تا یک ماه ادامه یابد. اگر بعد از یک ماه ادامه داشت به تهاجم دوباره، عدم استفاده درست دوا یا مقاومت مشکوک شوید.
برای تشخیص دقیق و تداوی سریع اسکبیس یا خارش شبانه با داکتر محمد عارف عابد تماس بگیرید.