اکزیما چیست؟ اکزیما و درماتیت

اکزیما از کلمه یونانی ekzĕma گرفته شده که به معنای «بخار روییدن به بیرون» است و به وزیکول‌های کوچک مراحل اولیه اشاره دارد. معادل فارسی آن «بخار» است. در زبان عامیانه هر نوع خارش جلدی را «بخار» می‌نامند.

کلمات اکزیما و درماتیت اغلب به جای هم استفاده می‌شوند، ولی درماتیت به هرگونه التهاب جلدی گفته می‌شود و مفهوم وسیع‌تری دارد. اکزیما یکی از اشکال محدود درماتیت است.

تصنیف اکزیما

اکزیما به اشکال مختلف تقسیم‌بندی می‌شود:

• بر اساس شکل: Discoid eczema، Hyperkeratotic eczema
• بر اساس محل: Hand eczema، Flexural eczema
• بر اساس عامل: Seborrheic eczema، Infective eczema

اکزیما یک حساسیت جلدی التهابی است که عوامل مختلفی می‌توانند باعث آن شوند. گاهی یک نوع اکزیما به نوع دیگر اضافه می‌گردد (مثلاً اکزیمای تماسی تخریشی در بیماران اتوپیک).

اکزیمای داخل‌المنشه (Endogenous Eczema)

مشکل اصلی از خود جلد است ولی عوامل محیطی تشدیدکننده هستند:

1. Atopic dermatitis
2. Seborrhoeic dermatitis
3. Nummular Dermatitis
4. Pityriasis Alba
5. Lichen simplex chronicus

اکزیمای خارج‌المنشه (Exogenous Eczema)

ناشی از عوامل خارجی:

1. Allergic contact dermatitis
2. Irritant contact dermatitis
3. Phototoxic Dermatitis
4. Photoallergic Dermatitis

لوحه کلینیکی اکزیما

اکزیمای حاد

• پاپول‌های قرمز در زمینه قرمز با حدود نامشخص
• وزیکول‌های کوچک و گاهی بول
• آب‌زدگی و اروژ

اکزیمای تحت الحاد (Subacute Eczema)

• آب‌زدگی از بین رفته، قرمزی کاهش یافته
• اروژ وجود ندارد ولی فلس وجود دارد

اکزیمای مزمن (Chronic Eczema)

• جلد ضخیم، صباغی و خطوط جلدی برجسته (Lichenification)
• وجود fissure
• وجود فلس

درماتیت تماسی تخریشی (Irritant Contact Dermatitis)

بیش از ۸۰٪ درماتیت‌های شغلی را شامل می‌شود. شایع در کارکنان بهداشتی، آشپزها و کسانی که تماس مکرر با آب و شوینده دارند.

پاتوفیزیولوژی

واکنش غیرایمنی در مقابل مواد شیمیایی و عوامل فیزیکی که سد طبیعی جلد را مختل می‌کند.

لوحه کلینیکی

حدود قاطع، سطح صیقلی، قرمزی، اگزما و فلس. نواحی شایع: دست‌ها، ساعد، پلک و روی.

تداوی

• جلوگیری از تماس با مواد محرک (استفاده از دستکش وینیل)
• استفاده مکرر از مرطوب‌کننده‌ها
• کورتیکواستروئید موضعی در موارد شدید
• آنتی‌هیستامین برای خارش

درماتیت تماسی آلرژیک (Allergic Contact Dermatitis)

شایع‌ترین عامل در آمریکا: Poison Ivy
عوامل دیگر: فلزات (نیکل، کوبالت، کروم)، خوشبوکننده‌ها، مواد نگهدارنده، آنتی‌بیوتیک‌های موضعی.

پاتوفیزیولوژی

فرط‌حساسیت تأخیری (Delayed Hypersensitivity) شامل دو فاز:

1. فاز القایی (۱۰-۱۴ روز)
2. فاز تحریکی

درماتیت اتوپیک (Atopic Dermatitis)

۱۰-۲۰٪ کودکان و ۲-۱۰٪ بزرگسالان را مبتلا می‌کند. با خارش شدید، مزمن و عودکننده همراه است.

اغلب با آسم و تب یونجه همراه است.

تصنیف بر اساس سن

• دوره شیرخوارگی: روی و نواحی پوشک‌دار
• دوره طفولیت: نواحی خم‌کننده (آرنج، زانو)
• دوره کهولت: دست‌ها، پلک‌ها، شکل مزمن

تشخیص

بر اساس خارش، مورفولوژی اکزیماتوز، مزمن بودن و تاریخچه خانوادگی.

تداوی

• کاهش دفعات استحمام
• استفاده فراوان از مرطوب‌کننده
• استروئیدهای موضعی متوسط (Fluocinolone، Triamcinolone)

استازس درماتیت (Stasis Dermatitis)

در قدام ساق پا، همراه با اedema و گاهی آب‌زدگی. اغلب با نارسایی وریدی همراه است.

برای تشخیص دقیق و تداوی تخصصی اکزیما و انواع درماتیت با دکتر محمد عارف عابد تماس بگیرید.