جوانی دانه یا آکنه چیست؟ علت، علایم و تداوی

داکتر محمد عارف عابد

متخصص جلدی و زهروی

تماس از طریق واتساپ

جوانی دانه یا آکنه یکی از امراض شایع جلدی است که با بوجود آمدن
کومیدون ها، یعنی دانه های کوچک سر سیاه و سر سفید، پپول ها یا دانه های برجسته و سرخرنگ جلد،
و همچنان دانه های چرکی یا Pustules مشخص میگردد.

جوانی دانه بیشتر در صورت، شانه ها، قفسه سینه، پشت و گاهی در بازوها دیده میشود و میتواند باعث مشکلات زیبایی،
لکه های بعد از التهاب، داغ ها و سکارهای دایمی نزد مصابین گردد.

جوانی دانه در کدام سن بوجود میاید؟

جوانی دانه بیشتر در سنین ۱۲ الی ۱۴ سالگی آغاز میگردد و معمولاً تا سنین ۲۰ الی ۲۵ سالگی دوام میکند.
با این حال، در بعضی اشخاص این مرض میتواند مدت طولانی تر ادامه پیدا کند.

در یک تعداد حالات، جوانی دانه تا سنین بالاتر نیز باقی میماند. بعضی اشخاص تا سن ۲۵ سالگی و حتی تعداد کمی تا
سن ۴۵ سالگی نیز جوانی دانه دارند. همچنان یک شکل آکنه در زمان نوزادی دیده میشود که بنام
Acne Neonatorum یاد میگردد و معمولاً تحت تاثیر هورمون های مادری که از طریق پلاسنتا به طفل
انتقال یافته اند، بوجود میاید.

لوحه کلینیکی جوانی دانه چگونه است؟

جوانی دانه یک مرض شایع جلدی است که بیشتر در جلد صورت به شکل اندفاعات غیر التهابی، التهابی و گاهی داغ یا
سکار دیده میشود.

۱. دانه های غیر التهابی

دانه های غیر التهابی بنام کومیدون یاد میشوند. کومیدون ها دو نوع عمده دارند:

• کومیدون بسته: دانه های سر سفید
• کومیدون باز: دانه های سر سیاه

۲. دانه های التهابی

دانه های التهابی شامل دانه های سرخرنگ، دانه های چرکی، نودول ها و کیست ها میباشند. این دانه ها ممکن است دردناک
باشند و در صورت تداوی نشدن، خطر ایجاد سکار بیشتر میگردد.

• پپول: دانه کوچک، برجسته و سرخرنگ
• Pustule: دانه چرکدار یا قیحی
• Nodule: دانه بزرگتر، عمیق تر و گاهی دردناک
• Cyst: کیست های بزرگتر که در اشکال شدید آکنه دیده میشوند

در اشکال شدیدتر، چندین کیست با هم یکجا شده و کیست های بزرگتر را میسازند. این نوع آکنه بیشتر خطر ایجاد سکار
دایمی دارد و باید زودتر توسط متخصص جلدی تداوی گردد.

داغ و سکار بعد از جوانی دانه

در حالات شدید، جوانی دانه ممکن است با ایجاد سکار یا داغ بهبود یابد. این سکارها میتوانند به شکل فرورفته،
برجسته، سرخرنگ، پررنگ یا کمرنگ دیده شوند.

• سکار فرورفته یا Atrophic Scar: به شکل گودرفتگی در جلد دیده میشود.
• سکار برجسته یا Hypertrophic Scar: به علت رشد زیاد انساج فایبروتیک ایجاد میگردد.
• لکه های پررنگ: بنام Hyperpigmented Macules یاد میشوند.
• لکه های کمرنگ: بنام Hypopigmented Macules یاد میشوند.
• لکه های سرخرنگ: بعد از بهبود بخارها یا دانه ها دیده شده میتوانند.

بعضی از این لکه ها به مرور زمان خود به خود بهتر میشوند، اما در بسیاری حالات بهبود کامل نیافته و نیاز به
تداوی تخصصی توسط متخصص جلدی دارند.

چه عوامل سبب تشدید جوانی دانه میگردد؟

عوامل مختلف میتوانند جوانی دانه را شدیدتر سازند یا باعث عود دوباره آن شوند.

1. چرب نمودن زیاد جلد و مو
2. تشویش و فشار روانی شدید
3. کندن، فشار دادن و دستکاری جوانی دانه
4. استفاده نادرست از کریم های ستروییدی موضعی
5. مصرف بعضی دواها مانند ستروییدهای فمی، لیتیوم و بعضی دواهای دیگر
6. تشوشات هورمونی، مانند کیست های مبیض
7. شدت جوانی دانه در نزدیکی عادت ماهوار
8. مصرف زیاد غذاهای قندی، لبنیات گاوی و چاکلیت کاکاو در بعضی اشخاص
9. تعرق زیاد و هوای گرم و مرطوب

آیا غذا سبب جوانی دانه میشود؟

غذا به تنهایی علت اصلی جوانی دانه نیست، اما بعضی غذاها میتوانند در یک تعداد اشخاص سبب تشدید جوانی دانه شوند.
تحقیقات نشان داده اند که غذاهای قندی، لبنیات گاوی و چاکلیت کاکاو ممکن است در بعضی مریضان آکنه را شدیدتر سازند.

بنابراین، در اشخاصی که بعد از مصرف این مواد دانه های شان بیشتر میشود، کاهش مصرف غذاهای قندی، نوشابه های شیرین،
شیرینی باب، لبنیات گاوی و چاکلیت میتواند کمک کننده باشد؛ اما رژیم غذایی به تنهایی جای تداوی طبی را نمیگیرد.

تداوی جوانی دانه

تداوی جوانی دانه نظر به شدت مرض، نوع دانه ها، موجودیت التهاب، خطر سکار، سن مریض و سابقه تداوی قبلی انتخاب
میگردد. در اشکال خفیف، مراقبت جلد و دواهای موضعی کافی بوده میتواند؛ اما در اشکال متوسط و شدید ممکن است دواهای
فمی نیز ضرورت باشد.

اشتباهات رایج در تداوی جوانی دانه

• استفاده خودسرانه از کریم های ستروییدی
• کندن و فشار دادن دانه ها
• قطع زودهنگام دواها قبل از نتیجه گرفتن
• استفاده از چندین کریم بازاری بدون تشخیص
• چرب نمودن مو و صورت با روغن ها
• انتظار نتیجه فوری از دواها

چه وقت باید به متخصص جلدی مراجعه کرد؟

در حالات ذیل بهتر است به متخصص جلدی مراجعه نمایید:

• جوانی دانه شدید، دردناک یا چرکی باشد.
• دانه ها باعث داغ یا سکار شده باشند.
• جوانی دانه بعد از چند ماه تداوی عادی بهتر نشود.
• دانه ها همراه با بی نظمی عادت ماهوار یا افزایش موهای زائد باشد.
• از کریم های ستروییدی استفاده کرده باشید و دانه ها شدیدتر شده باشند.
• جوانی دانه باعث کاهش اعتماد به نفس یا مشکلات روانی شده باشد.

خلاصه

جوانی دانه یا آکنه یکی از شایع ترین امراض جلدی است که با کومیدون، پپول، دانه های چرکی، نودول و کیست مشخص
میگردد. این مرض بیشتر در سنین نوجوانی آغاز میشود، اما در بعضی افراد تا سنین بزرگسالی نیز ادامه میابد.
تداوی آن نظر به شدت مرض شامل مراقبت جلد، دواهای موضعی، آنتی بیوتیک های فمی و در موارد شدید تداوی های تخصصی
میباشد. تداوی زودهنگام و درست میتواند از ایجاد داغ و سکار جلوگیری کند.