د پوستکي پاملرنې لپاره د شاتو ګټې؛ له بیولوژیکي مېخانېزم او خواصو تر خوندي طبي کارونې
طبیعي شات (Honey) له پېړیو راهیسې د پوستکي په دودیزه او مډرنه پاملرنه کې د یو پیاوړي حیاتي مادي په توګه پېژندل کېږي. په ساینسي او ډرماتولوژیکي لحاظ، شات د امینو اسیدونو، انټي اکسیډنټونو او ګلوکونیک اسید بډایه سرچینه ده چې پر پوستکي ژورې معالجوي اغېزې شیندي. سره له دې چې شات د پوستکي د سطحې د ارامولو، نرمولو او رطوبت رسولو لپاره بې ساري دي، خو د هر ډول پوستکي لپاره پخپل سر استعمال یې مناسب نه دی او باید د اصولو له مخې وکارول شي.
د پوټکي د روغتیا او ترمیم لپاره د طبیعي شاتو څلور کلیدي ساینسي ګټې
په ډرماتولوژۍ کې، د شاتو د اغېزمنتیا مېخانېزم پر لاندې بيولوژیکي ځانګړتیاوو ولاړ دی:
۱. طبیعي او ژور رطوبت رسونکی (Humectant)
شات یو پیاوړی هومیکټنټ دی؛ پدې معنی چې دا د چاپیریال څخه لندبل او رطوبت جذبوي او د پوستکي په ژورو طبقو کې یې بندوي. دا مېخانېزم د پوستکي له وچوالي څخه مخنیوی کوي او د مخ نسجونو ته طبیعي طراوت او نرمښت بښي.
۲. د باکتریا ضد او د انتان ضد ځانګړتیاوې
شات د هایدروجن پروساید (Hydrogen Peroxide) او د انزایمونو د شتون له امله د مایکروپونو ضد طبیعي خاصیت لري. دا مواد د هغو باکتریاوو د تکثر مخه نیسي چې په مسامونو کې د چرکې دانو او د اکني (ځواني دانو) د راوتلو لامل ګرځي.
۳. د نسجونو ترمیم او د ټپونو ګړندی رغول
شات د حجرو د نوي کېدو (Cell Turnover) پروسه هڅوي. د زړو جوشونو پاتې شوي سوروالي، زخمونه او سطحي سوځېدنه د شاتو د منظم ماسک په واسطه په چټکۍ سره ترمیمېږي او د پوستکي مړې حجرې په طبیعي ډول لیرې کوي.
۴. د ګونځو مخنیوی او د زړښت ضد انټي اکسیډنټونه
په شاتو کې شته پولیفینول او فلانوایډونه قوي انټي اکسیډنټونه دي. دا توکي د لمر د وړانګو او چاپیریالي ککړتیا له امله رامنځته شوي وړیا راډیکالونه خنثی کوي او د مخ د پوستکي د وختي زړښت، ماتېدو او ګونځو مخه نیسي.
د بېلابېلو پوستکو په وړاندې د شاتو طبي چلند او غبرګون
شات د پوستکي د ډول (Skin Type) له مخې جلا جلا اغېزې لري چې باید په پام کې ونیول شي:
۱. وچ او ماتېدونکی پوستکی
دا پوستکی د شاتو څخه تر ټولو زیاته ګټه پورته کوي. شات په وچ پوټکي کې د غوړیو او اوبو توازن برابروي، پوټکی له پوټکي کېدو او خړوالي څخه ژغوري او د کلاجن په ساتلو کې مرسته کوي.
۲. حساس او سورېدونکی پوستکی
که څه هم شات التهاب اراموي، خو ځینې کسان د ګرده (Pollen) یا د مچیو د انزایمونو په وړاندې حساسیت لري. حساس پوستکی لرونکي باید د شاتو له مستقیم استعمال څخه مخکې حتمي ازموینه (Patch Test) ترسره کړي.
۳. غوړ او د دانو لرونکی پوستکی
د شاتو د باکتریا ضد خاصیت د جوشونو لپاره ګټور دی، خو د هغې ډېر غلیظ او نښلېدونکی جوړښت کولای شي د ځینو کسانو مسام بند کړي. له همدې امله، دا ډول پوستکی باید شات د ډېر وخت لپاره پر مخ پرې نږدي.
مهم احتیاطي تدابیر او د خوندي کارونې طریقه: هېڅکله د بازار داسې شات پر مخ مه وهئ چې پروسس شوي وي یا د بورې شربت (سیرپ) ورګډ وي، ځکه دا کار د مسامونو د سخت بندښت او شدیدې اکني سبب ګرځي؛ تل له خالصو او خامو شاتو (Raw Honey) څخه ګټه واخلئ. د کارولو لپاره، لومړی د غوږ تر شا یا د مړوند پر داخلي پوټکي لږ شات ووهئ؛ که د ۲۴ ساعتونو په جریان کې خارښت، سوروالی یا پړسوب پیدا نشو، بیا یې په پوره ډاډ د ماسک په توګه وکاروئ. په یاد ولرئ چې د شدیدو جلدي ناروغیو، ژورو لکو او التهابونو په شتون کې یوازې طبیعي توکي کافي نه دي او د تخصصي درملنې ځای نشي نیولای.
